In aanloop naar het debat over de Landbouw- en Visserijraad op 25 maart stuurde Samenwerking Infectieziekten een brief naar de Tweede Kamer. Aanleiding is de kabinetsreactie op zorgen rond het Europese pesticidenbeleid. Hierover maken wij ons grote zorgen. We vragen nadrukkelijk aandacht voor een onderbelicht risico: de groeiende dreiging van resistente schimmels voor de volksgezondheid.
Die dreiging is geen toekomstscenario meer. Resistente schimmels maken al slachtoffers in Nederland, en het probleem neemt toe. Een recent NRC-artikel van 4 maart 2026 onderstreept deze urgentie. Daarin wordt beschreven hoe het grootschalige gebruik van schimmelbestrijdingsmiddelen in de landbouw bijdraagt aan resistentie bij schimmels. Een belangrijk voorbeeld is Aspergillus fumigatus, een veelvoorkomende schimmel die voor gezonde mensen meestal onschadelijk is, maar voor kwetsbare patiënten levensbedreigend kan worden.
Jaarlijks krijgen ongeveer duizend mensen in Nederland een ernstige infectie met deze schimmel; zo’n tweehonderd van hen overlijden. Steeds vaker werkt de standaardbehandeling niet meer: naar schatting is 10 tot 15 procent van de schimmels inmiddels resistent tegen het belangrijkste medicijn. Dit komt doordat dezelfde werkzame stoffen ook in de landbouw worden gebruikt, waardoor schimmels in het milieu resistentie ontwikkelen nog voordat ze patiënten infecteren.
Het probleem beperkt zich bovendien niet tot één soort. Ook andere gevaarlijke schimmels duiken op, zoals de moeilijk te behandelen gist Candida auris, die in ziekenhuizen wereldwijd grote problemen veroorzaakt. In sommige gevallen moesten complete ziekenhuisruimtes worden gesloopt om deze hardnekkige schimmel uit te bannen.
De gevolgen zijn ernstig: behandelopties voor artsen verdwijnen, terwijl nieuwe antischimmelmiddelen moeilijk te ontwikkelen zijn. Daarmee komt de moderne geneeskunde onder druk te staan, juist voor patiënten die al kwetsbaar zijn.
Wat kan de politiek nu doen?
Het Nederlands Actieplan voor het terugdringen van antimicrobiële resistentie (2024-2030) heeft op dit gebied verschillende acties uitgezet. Maar wij maken ons grote zorgen over de voortgang. Zonder daadkrachtige uitvoering dreigen de gevolgen voor de volksgezondheid verder toe te nemen. Om dit te voorkomen, roepen wij op tot concrete actie. In onze brief vragen wij de minister onder andere:
- het AMR-actieplan voortvarend uit te voeren, met een sterke ‘One Health’-benadering waarin samenwerking tussen landbouw en zorg centraal staat;
- zich in te zetten voor het reserveren van bepaalde middelen uitsluitend voor humane toepassingen, zodat resistentie wordt afgeremd;
- innovaties in de landbouw en alternatieven actief te stimuleren, bijvoorbeeld door het inzetten van biologische bestrijdingsmiddelen in plaats van pesticiden;
- te pleiten voor Europese samenwerking, door de problematiek rondom schimmels beter in kaart te brengen, vergelijkbaar met bestaande netwerken voor antibioticaresistentie;
- bij Europese voorstellen vast te houden aan het voorzorgsbeginsel, zodat het huidige veiligheidsniveau niet wordt verlaagd.
De opkomst van resistente schimmels laat zien hoe nauw landbouw, milieu en volksgezondheid met elkaar verbonden zijn. Juist daarom is het essentieel dat beleid deze samenhang erkent en dat er nu wordt ingegrepen, voordat behandelopties definitief verloren gaan.
